Przed pieśnią. O sztuce słuchania na wystawie Oli Kozioł

11 czerwca 2026 roku w galerii OF S T, mieszczącej się w biurowcu Stara Drukarnia w Łodzi, odbył się wernisaż wystawy Before the Song autorstwa Oli Kozioł, kuratorowanej przez Olę Ignasiak. Ekspozycja wypełniła industrialną przestrzeń obrazami, obiektami, materiałami wideo oraz subtelną warstwą dźwiękową, tworząc wielozmysłowe doświadczenie skupione wokół idei słuchania i uważnej obecności. Wystawa prezentowana jest do 11 września 2026 roku.

Być może pierwszym zmysłem człowieka nie był wzrok, lecz słuch. Zanim nauczyliśmy się rozpoznawać świat poprzez obrazy, musieliśmy wsłuchiwać się w rytm otoczenia. Szelest liści, odgłos kroków, śpiew ptaków czy zmieniający się kierunek wiatru nie były jedynie elementami krajobrazu, ale warunkiem przetrwania. Słuch pozwalał rozpoznać zagrożenie, odnaleźć drogę i zrozumieć własne miejsce w świecie. Dopiero później pojawił się głos – odpowiedź na to, co wcześniej zostało usłyszane.

Dzisiaj żyjemy w rzeczywistości zdominowanej przez obrazy. Nieustannie patrzymy, fotografujemy, publikujemy i interpretujemy. Współczesna kultura premiuje widzialność, szybkość przekazu i natychmiastową reakcję. Paradoksalnie jednak im więcej obrazów produkujemy, tym trudniej jest naprawdę coś dostrzec. Jeszcze trudniej – usłyszeć.

Nie zawsze jednak tak było. Przez większą część historii człowieka słuch stanowił podstawowy sposób orientowania się w świecie. To dzięki niemu budowaliśmy relacje z otoczeniem, rozpoznawaliśmy rytmy natury i uczyliśmy się współistnienia z tym, co nas otaczało. Rozwój pisma, a później druku, fotografii, kina i mediów cyfrowych stopniowo przesunął środek ciężkości z doświadczenia słuchowego na wizualne. W kulturze Zachodu patrzenie stało się dominującym sposobem poznawania rzeczywistości. Jednocześnie coraz trudniej znajdujemy przestrzeń na uważność. Żyjemy w ciągłym strumieniu informacji, komunikatów i bodźców, które wymagają natychmiastowej reakcji. W takim świecie słuchanie przestaje być praktyką obecności, a staje się jedynie oczekiwaniem na moment, w którym sami będziemy mogli zabrać głos.

To właśnie w tę szczelinę pomiędzy hałasem współczesności a możliwością uważnego doświadczenia wpisuje się wystawa Before the Song Oli Kozioł. Już sam jej tytuł odwraca uwagę od pieśni – od głosu i komunikatu – kierując ją ku temu, co wydarza się wcześniej: ku chwili napięcia, ciszy i oczekiwania. To moment, w którym wypowiedź jeszcze nie istnieje, ale jest już obecna jako impuls, możliwość i wewnętrzny ruch.

Tytuł wystawy został zaczerpnięty z jednej z najnowszych prac artystki – Before the Song (2026), będącej dokumentacją performansu zrealizowanego w Meksyku (fot. Gustavo Alvarez). W tej realizacji Ola Kozioł wykorzystuje zapaskę – element tradycyjnego stroju z okolic Niesułkowa w centralnej Polsce – przeniesioną w odmienny krajobraz i kontekst kulturowy. Artystka pyta: „Co pozostaje, gdy na chwilę zawiesimy język, role i opowieści, za pomocą których opisujemy siebie i świat?” To pytanie staje się osią całej wystawy, która nie szuka odpowiedzi, lecz zaprasza do doświadczenia stanu poprzedzającego wypowiedź.

Wystawa nie proponuje narracji o śpiewie. Nie opowiada również o ciszy rozumianej jako brak dźwięku. Artystkę interesuje stan zawieszenia – doświadczenie poprzedzające pojawienie się głosu, moment, w którym człowiek nie mówi, lecz pozostaje otwarty na świat. W tym sensie Before the Song jest nie tyle opowieścią o dźwięku, ile próbą odzyskania umiejętności słuchania.

Nieprzypadkowe jest również miejsce prezentacji wystawy. Galeria OF S T od początku została pomyślana jako przestrzeń funkcjonująca w sercu biurowca Stara Drukarnia – miejsca, w którym codzienność spotyka się ze sztuką. Jej ideą nie jest wyprowadzanie odbiorcy z rytmu życia do odizolowanej instytucji kultury, lecz wpisanie doświadczenia sztuki w zwyczajny dzień. To przestrzeń, do której można wejść podczas przerwy w pracy, w drodze do domu czy pomiędzy codziennymi obowiązkami. Sztuka staje się tu częścią życia, a nie wydarzeniem zarezerwowanym na wyjątkowe okazje. Galeria OF S T powstała po to, by łączyć światy – artystów i odbiorców, sztukę i codzienność, refleksję i pracę – przypominając, że kontakt ze sztuką nie musi być odświętnym wydarzeniem. Może stać się naturalnym elementem dnia, chwilą zatrzymania, która pozwala spojrzeć na rzeczywistość z innej perspektywy i, zgodnie z ideą wystawy, na nowo nauczyć się słuchać.

Ola Kozioł – bio

Ola Kozioł – artystka interdyscyplinarna, performerka i doktora sztuk wizualnych, związana z Akademią Sztuk Pięknych w Łodzi.

W swojej praktyce artystycznej pracuje z głosem, wykorzystując technikę śpiewu białego inspirowaną tradycjami Europy Środkowo-Wschodniej. Traktuje ją jako narzędzie badania powtórzenia, trwania oraz procesów zachodzących w ciele. Jej działania sytuują się na styku performansu, sztuk wizualnych i dźwięku.

Podejmuje wątki feministyczne, relacje międzygatunkowe oraz zagadnienia ujawniające się w strukturach społecznych. Tworzy prace procesualne, często oparte na współdziałaniu, uważnej obserwacji i doświadczeniu codzienności.

Jest współtwórczynią projektów muzycznych i performatywnych, takich jak Mutant Goat, Zespół Ludowy Byszewianie oraz PRZEPRASZAM+. Swoje prace prezentowała m.in. podczas Performancear o Morir (Meksyk), w Chongqing Contemporary Art Museum (Chiny), na International Multimedia Art Festival (Serbia) oraz festiwalu Konteksty w Polsce. Jej realizacje znajdują się również w kolekcji Muzeum Sztuki w Łodzi.

‍